Wondverzorging

leestijd 6 minuten·1160 woorden

Wat is wondverzorging?  

Wonden kunnen ontstaan door verschillende oorzaken. De genezing van een wond vraagt de nodige tijd. Wondverzorging is bedoeld om een wond zo snel en goed mogelijk te laten genezen. Goede wondverzorging verkleint de kans op infecties en littekens. Om wondgenezing te ondersteunen en stimuleren, zijn er verschillende soorten wondverbandmiddelen.  

Wondgenezing in drie fasen

Wondgenezing bestaat uit 3 fasen. In elke fase is uw lichaam hard aan het werk om uw wond te laten genezen. 

  • Fase 1. Reactiefase bij wondgenezing

    De eerste fase is de reactiefase. Deze fase bestaat uit een bloedingsfase en een ontstekingsfase. Tijdens de bloedingsfase stolt uw bloed en vernauwen uw bloedvaten zich. Hierdoor wordt de bloeding zo snel mogelijk gestopt. In de wond vormt zich een wondbed. Bij indroging verandert dit wondbed in een korst.  
    Ondertussen ruimt uw lichaam bacteriën en dode lichaamscellen op, met hulp van de witte bloedcellen. Hierbij komt er onder andere vocht uit de bloedvaten dat niet meer goed opgeruimd kan worden door uw lichaam. Hierdoor begint uw wond te zwellen en voelt pijnlijk of geïrriteerd. Ook wordt uw wond rood.   

  • Fase 2. Regeneratiefase bij wondgenezing 

    Zodra uw lichaam alle bacteriën heeft opgeruimd en de wond schoon is, begint de regeneratiefase. Dan worden nieuwe bloedvaten en nieuw bindweefsel gevormd. De nieuwe bloedvaten voorzien het nieuwe bindweefsel van onder andere zuurstof, bouwstoffen en eiwitten. Dit samen wordt granulatieweefsel genoemd. Zonder het granulatieweefsel kan de wondgenezing vertragen of zelfs stil komen te staan.  
    Wanneer het granulatieweefsel zich  voldoende heeft uitgebreid, beginnen de cellen van uw opperhuid zich te vermenigvuldigen. Uiteindelijk zullen deze cellen het granulatieweefsel bedekken, waardoor de wond zich sluit.  

  • Fase 3. Rijpingsfase bij wondgenezing 

    Wanneer uw wond is dichtgegaan, is het weefsel nog stug en rood en dik. Het weefsel heeft tijd nodig om weer wit, zacht en soepel te worden. Dat kan een aantal maanden tot een jaar duren. 

Soorten wonden 

Er bestaan verschillende soorten wonden. Elke wond heeft wondverzorging op maat nodig. 

  • Doorligwond  

    Doorligwonden (ook wel decubituswonden genoemd) ontstaan door een beschadiging van de huid of het weefsel onder de huid. Doorligwonden ontstaan vaak ter hoogte van botuitsteeksels. Op die plekken staat namelijk permanent druk op de huid. Bij druk op de huid worden bloedvaten en weefsel samengedrukt. Hierdoor krijgt het weefsel te weinig zuurstof en voedingsstoffen, en sterft af.  
    Doorligwonden kunnen ook het gevolg zijn van een combinatie van permanente druk en schuifkracht. Bij schuifkracht moeten de bloedvaten meerekken of meebuigen, waardoor ze minder zuurstof en voedingsstoffen kunnen vervoeren naar het huidweefsel. Hierdoor sterven huidcellen af. 

  • Wond bij circulatiestoornis 

    Een wond bij circulatiestoornis ontstaat door een verminderde doorbloeding van uw vaten. Verminderde doorbloeding kan worden veroorzaakt door een verstoorde afvoer of een verstoorde aanvoer van het bloed. Dan krijgen weefseldelen in uw lichaam te weinig zuurstof en voedingsstoffen. Hierdoor kunnen er sneller wonden ontstaan. Een veelvoorkomende wond bij circulatiestoornis is de ulcus cruris, ook wel ‘open been’ genoemd.  
  •  
  • Diabetische wond

    Bij diabetes mellitus raken de vaatwanden beschadigd door verhoogde bloedglucosewaarden (bloedsuikerwaarden). Hierdoor kan onder andere neuropathie (een aandoening van de zenuwen) ontstaan. Daarbij vermindert het gevoel in uw tenen en voeten, waardoor u wondjes aan uw voeten niet tijdig opmerkt. Bovendien genezen de wondjes trager door de beschadigde vaatwanden.  
  •  
  • Wond door trauma

     Een zogenoemde wond door trauma ontstaat door een beschadiging van buitenaf. U kunt hierbij denken aan schaafwonden, snijwonden, steekwonden en bijtwonden. 
  •  
  • Oncologische wond (bij kanker)

    Oncologische wonden worden veroorzaakt door oncologische processen: als kankercellen in de bovenste huidlaag doordringen. Oncologische wonden kunnen ook het gevolg zijn van een oncologische behandeling (kankerbehandeling). Bijvoorbeeld een chirurgische ingreep, chemotherapie of radiotherapie.  
  •  
  • Fistel

    Een fistel is een niet-natuurlijke doorgang tussen twee lichaamsholten, of tussen een lichaamsholte en de huid. Een fistel ontstaat vaak doordat een abces (een zwelling met pus erin) een weg naar buiten zoekt. Zo ontstaat een kleine doorgang die na de genezing vaak blijft bestaan. Uit een fistel kan vocht of vuil komen. 

Wondinfectie

Als u geopereerd bent, houdt u daar een wond aan over. Deze wond is een toegangspoort voor bacteriën. Die kunnen in de wond gaan zitten en zich daar vermenigvuldigen. Dan ontstaat er een infectie. Een infectie kunt u herkennen aan de volgende symptomen: 

  • roodheid rondom de wond 
  • zwelling rondom de wond 
  • warmte van de huid rondom de wond 
  • pijn, pusvorming en (eventueel) koorts 

Als u last heeft van (een van) deze symptomen, moet u contact opnemen met uw behandelaar. Dan kan uw wondinfectie worden behandeld, zodat uw wond goed kan genezen. 

Hulpmiddelen bij wondverzorging (verbandmiddelen) 

Elke wond is anders en heeft eigen wondverzorging nodig. Daarom bestaan er verschillende materialen voor wondverzorging. Elk materiaal heeft een ander effect op een wond. De meest gebruikte wondverbandmaterialen vindt u hieronder. 

  • Zilververband of AG-verband

    In zilververband, ook wel AG-verband genoemd, is zilver verwerkt. Zilver heeft een antibacteriële werking. Het doodt de schimmels en bacteriën in uw wond. Daarom wordt zilververband gebruikt bij wondinfectie.  

  • Schuimverband 

    Schuimverband wordt gebruikt bij wonden die matig tot veel vocht afgeven. Schuimverband bestaat uit verschillende lagen. Schuimverband houdt bacteriën vast en houdt tegelijkertijd de wond vochtig. Een wond geneest het best bij de juiste vochtigheidsgraad. Het schuimverband kleeft niet vast aan uw wond. Daardoor kan schuimverband pijnloos worden verwijderd. Schuimverband wordt bijvoorbeeld gebruikt bij wonden door een operatie en bij wonden door trauma.

  • Alginaat wondverband 

    Alginaat wondverband wordt gebruikt voor wonden die veel vocht afgeven. Alginaat wordt gemaakt uit zeewier. Alginaat zet het wondvocht om in een zachte gel en zorgt dat de wond vochtig blijft, wat gunstig is voor de genezing. Ook houdt alginaat bacteriën vast in de gel, waardoor het verband een reinigende werking heeft. Alginaat wondverband wordt bijvoorbeeld gebruikt bij snijwonden en schaafwonden. 

  • Hydrocolloïd verband (second skin verband) 

    Bij een wond die weinig tot matig wondvocht afgeeft, kunt u hydrocolloïd verband gebruiken (ook wel second skin/tweede huid genoemd). Hydrocolloïd verband is een zelfklevend verband dat uw huid afsluit en een paar dagen mag blijven zitten. Het kleeft niet aan uw wond en is dus gemakkelijk te verwisselen. Hydrocolloïd verband houdt uw wond vochtig. Dat stimuleert de genezing van uw wond. Hydrocolloïd verband wordt bijvoorbeeld gebruikt bij schaafwonden en bij doorligwonden. 

  • Fixatiematerialen 

    Fixatiematerialen zijn hulpmiddelen om andere verbandmiddelen te fixeren (vastzetten). Samen met uw arts of verpleegkundige kunt u bekijken welke materialen voor u het meest geschikt zijn. Fixatiematerialen worden vaak ingezet om bijvoorbeeld gaaskompressen of absorberende verbanden te fixeren. Er bestaan verschillende soorten fixatiematerialen: 
    • hechtpleisters 
    • fixatie- en steunwindsels 
    • wondfolie 
    • buisverbanden 
  • Fistelzakje  

    Fistelzakjes worden gebruikt om vocht of vuil uit een fistel op te vangen.  

Materialen voor wondverzorging bestellen 

Wondmateriaal is op recept verkrijgbaar. U kunt wondmateriaal krijgen op voorschrift van uw (huis)arts, wondverpleegkundige of medisch specialist. Heeft u een recept of formulier gekregen en wilt u wondmaterialen bestellen? Neem dan contact op met BENU Direct of met uw BENU Apotheek voor de mogelijkheden. Deze kunnen namelijk per situatie en per zorgverzekeraar verschillen.

Tip bij wondverzorging

Ondervindt u problemen bij uw wondbehandeling of wondgenezing? Dan is het raadzaam om contact op te nemen met een wondverpleegkundige.