Alles over incontinentie

leestijd 6 minuten·1099 woorden

Wat is incontinentie? 

Incontinentie is een aandoening waarbij de urine (plas) en/of ontlasting (poep) niet opgehouden kan worden. Incontinentie leidt tot ongewild verlies van urine en/of ontlasting. Iemand die incontinent is, heeft de beheersing over de sluitspieren van zijn blaas en/of darmen geheel of gedeeltelijk verloren.
Incontinentie kan ontstaan doordat bepaalde lichaamsfuncties niet goed (meer) functioneren. Incontinentie kan ook het gevolg zijn van een lichamelijke aandoening, een neurologische aandoening of een operatieve ingreep. Het is belangrijk om met uw huisarts of specialist na te gaan wat de oorzaak van uw incontinentie is.  

Ongeveer 1 miljoen Nederlanders heeft te maken met een vorm van incontinentie. Veel mensen schamen zich ervoor of zijn bang voor nare geurtjes. Sommige vormen van incontinentie kunnen worden behandeld. Daarnaast zijn er allerlei soorten incontinentiemateriaal verkrijgbaar om de ongemakken van incontinentie op te vangen. Voor elke vorm van incontinentie is er passend incontinentiemateriaal.

Symptomen van incontinentie

Er zijn twee soorten incontinentie: urine-incontinentie en ontlasting-incontinentie. Beide soorten incontinentie hebben eigen symptomen. 

Symptomen van urine-incontinentie 

Er zijn verschillende soorten urine-incontinentie. Dit zijn de vier meest voorkomende soorten. 

  • Inspanningsincontinentie of stressincontinentie

    Symptomen: u verliest urine als er druk op uw blaas staat. Bijvoorbeeld bij hoesten en niezen. Of bij bepaalde inspanningen zoals lachen, tillen, traplopen, rennen of springen. Dit is de meest voorkomende vorm van urine-incontinentie bij vrouwen. Veranderingen in de plasbuis door bijvoorbeeld een bevalling of de overgang zijn mogelijke oorzaken. Bij mannen is een niet goed functionerende plasbuis vaak de oorzaak. 

  • Aandrangincontinentie (ook wel overactieve blaas genoemd) 

    Symptomen: u voelt een plotselinge, dwingende aandrang om te plassen, gevolgd door ongecontroleerd urineverlies. Zodra u voelt dat u moet plassen, verliest u al urine. Mogelijke oorzaken: een urineweginfectie, overactiviteit van de blaas, neurologische aandoeningen of dementie. 

  •  Gemengde incontinentie

    Bij gemengde incontinentie heeft u te maken met de symptomen van zowel inspanningsincontinentie als aandrangincontinentie. 

  • Overloopincontinentie 

    Symptomen: bij een volle blaas verliest u ongecontroleerd urine. Door het (te) lang vasthouden van urine kan uw blaas vergroot worden en overgevoelig raken. Hierdoor kan uw volle blaas de druk niet meer aan en ‘loopt over’. Overloopincontinentie komt meestal voor bij oudere mannen met een vergrote prostaat. 

Symptomen van ontlasting-incontinentie 

Bij ontlasting-incontinentie heeft u te maken met een of meerdere van de volgende symptomen: 

  • U verliest ongewild ontlasting, u kunt uw ontlasting niet ophouden, u voelt geen aandrang 
  • U voelt jeuk, pijn en irritatie bij/rond uw anus 
  • U kunt niet voorkomen dat u winden laat 
  • U verliest slijm uit uw anus 

Oorzaken van incontinentie 

Zowel urine-incontinentie als ontlasting-incontinentie kunnen uiteenlopende oorzaken hebben. 

Oorzaken van urine-incontinentie 

Urine-incontinentie kan ontstaan door verschillende oorzaken. Voorbeelden zijn gewichtstoename, diabetes, spierverslapping, urineweginfecties, overactiviteit van de blaas, een niet goed functionerende plasbuis, blijvende verstopping in de darmen, een operatie, neurologische aandoeningen of dementie. Bij vrouwen kunnen ook zwangerschap, hormoonverandering (bijvoorbeeld door bevalling of overgang) en baarmoederverwijdering leiden tot urine-incontinentie. Bij mannen kan een vergrote prostaat een rol spelen. Verder kunnen uw leeftijd, roken en het gebruik van medicijnen een rol spelen. 

Oorzaken van ontlasting-incontinentie 

Ontlasting-incontinentie kan verschillende oorzaken hebben. Mogelijke oorzaken zijn:  

  • beschadiging of verslapping van de kringspier in de anus 
  • beschadiging van de zenuwen die de kringspier en bekkenbodemspieren aansturen (door bijvoorbeeld MS of Spina Bifida) 
  • verzakking van de endeldarm 
  • chronische darmontstekingen 
  • (overloop)diarree

Incontinentie voorkomen 

Urine-incontinentie voorkomen 

Om urine-incontinentie te voorkomen of verminderen, kunnen de volgende maatregelen helpen. 

  • Ga op tijd plassen als u aandrang voelt. Plas rustig tot uw hele blaas leeg is, zonder te persen. Onderbreek het plassen niet. 
  • Versterk uw bekkenbodemspieren door deze tijdens de dag regelmatig aan te spannen. 
  • Drink voldoende (anderhalf tot twee liter per dag). Verspreid uw drinkmomenten goed over de dag. 
  • Let op wat u eet en drinkt. Bepaalde voedingsmiddelen kunnen uw blaaswand irriteren en urineverlies verergeren. Bijvoorbeeld gekruid eten, koffie, alcohol en koolzuurhoudende dranken. Groenten als broccoli en koolsoorten kunnen juist een gunstig effect op de blaas hebben, net als champignons en soja(saus).  
  • Draag kleding die snel opengaat en zorg dat uw toilet gemakkelijk bereikbaar is. 
  • Voorkom overgewicht, dat vermindert de druk op uw blaas. 

Ontlasting-incontinentie voorkomen

Om ontlasting-incontinentie te voorkomen of verminderen, kunnen de volgende maatregelen helpen 

  • Versterk uw bekkenbodemspieren door deze tijdens de dag regelmatig aan te spannen. 
  • Let op wat u eet en drinkt. Bepaalde voedingsmiddelen kunnen uw darmen irriteren. Bijvoorbeeld gekruid eten.  

Tip bij urine-incontinentie

Sommige mensen gaan minder drinken, in de hoop geen urine meer te verliezen. Maar dat helpt niet. Het kan de kans op blaasproblemen zelfs vergroten.

Incontinentie behandelen 

Urine-incontinentie behandelen 

Om te ontdekken of u last heeft van inspanningsincontinentie of aandrangsincontinentie (of allebei), helpt het om een dagboek bij te houden. In het dagboek schrijft u telkens op: 

  • bij welke activiteit en op welk tijdstip u aandrang voelde om te plassen 
  • wanneer u ongewild urine heeft verloren 
  • op welke tijden u op het toilet heeft geplast 

Via zo’n dagboek wordt duidelijk welke oefeningen u het best kunt doen om uw klachten te verbeteren. Bijvoorbeeld oefeningen voor uw bekkenbodemspieren, of voor uw blaasspieren. Uw huisarts kan u doorverwijzen naar een bekkenbodemfysiotherapeut. Die kent de juiste oefeningen. Het dagboek helpt om na te gaan of uw klachten hierdoor minder worden. 

Ontlasting-incontinentie behandelen 

De behandeling van ontlasting-incontinentie is afhankelijk van de oorzaak. Bij verstopping of diarree kan uw arts of diëtist voedingsadviezen geven. Ook kunt u dan in sommige gevallen medicijnen voorgeschreven krijgen. Gaat het om een beschadiging of verslapping van uw kringspier en/of bekkenbodemspieren, dan zijn er verschillende behandelingen mogelijk: 

  • Bekkenbodemfysiotherapie. 
  • Een operatie om uw kringspier te herstellen. 
  • In zeer ernstige gevallen kan ervoor gekozen worden om een stoma (kunstmatige darmopening) aan te leggen. 
  • Door darmspoelen kan uw stoelgang regelmatig en voorspelbaar worden. Door darmspoelen zijn uw darmen namelijk enige tijd leeg en heeft u mogelijk tijdelijk geen ontlasting-incontinentie.  

Incontinentiematerialen

Daarnaast kunt u gebruik maken van incontinentiematerialen. Voor elke vorm van incontinentie is er passend incontinentiemateriaal. Grofweg zijn er drie soorten: 

  • incontinentiematerialen die urine en ontlasting opvangen (absorberend incontinentiemateriaal) 
  • incontinentiematerialen die urine afvoeren (katheters) 
  • incontinentiematerialen die urine of ontlasting regelen of tegenhouden 

Een gespecialiseerde verpleegkundige van BENU Direct kan samen met u bekijken welke materialen het best passen bij uw persoonlijke situatie. Ook kan BENU Direct veel materialen rechtstreeks bij u thuis leveren. 

Welke medicijnen kunt u gebruiken bij incontinentie? 

Medicijnen die onder andere voorgeschreven kunnen worden bij urine-incontinentie zijn parasympaticolytica. Parasympaticolytica ontspannen de overactieve spieren van de blaas. Hierdoor kan de blaas meer urine opslaan voordat de aandrang tot plassen ontstaat. Ook remmen ze de onwillekeurige samentrekking van de blaaswand. Parasympaticolytica zijn niet bij iedereen even effectief en werken bovendien niet bij mensen die last hebben van inspanningsincontinentie.