De overgang

Leestijd 5 minuten ·924 woorden

Wat is de overgang?

Mannen blijven tot op hoge leeftijd vruchtbaar; vrouwen niet. De ‘overgang’ is de periode waarin de menstruatie van de vrouw onregelmatig wordt en uiteindelijk uitblijft. Pas een jaar na de laatste menstruatie, kan de vrouw niet meer zwanger worden.  De overgang is een jarenlang proces. De meeste vrouwen hebben rond hun 50ste (meestal tussen 45 en 60 jaar) hun laatste menstruatie, ook wel ‘menopauze’ genoemd. Bij vrouwen die roken gebeurt dit vaak eerder. Sommige vrouwen raken al voor hun 40ste in de overgang, een klein deel zelfs voor hun 30ste. Dit wordt ‘vervroegde overgang’ genoemd. De overgang leidt tot een nieuw hormonaal evenwicht. Hierdoor krijgen vrouwen te maken met allerlei veranderingen, en vaak ook klachten. Zowel lichamelijk als geestelijk. 

Symptomen van de overgang

De hormonale veranderingen tijdens de overgang brengen lichamelijke en geestelijke veranderingen teweeg. Sommige vrouwen hebben hier veel last van, andere weinig.

Lichamelijke symptomen van de overgang

  • Uw menstruatiecyclus wordt onregelmatiger

    Soms zijn de tussenpozen korter, soms langer. Soms is er weinig of geen bloedverlies, soms extra veel. Soms duren de bloedingen veel langer, dan weer veel korter. Menstruatiepijn kan erger worden, minder worden, of voor het eerst ontstaan. Deze symptomen kunnen jaren duren. Uiteindelijk stopt uw menstruatie helemaal (menopauze).
  • ‘Opvliegers’

    Opvliegers zijn plotselinge, heftige, kortdurende warmteaanvallen. Ze kunnen zowel overdag als ’s nachts voorkomen. Tijdens opvliegers kunt u last hebben van zweten, hartkloppingen, een opgejaagd gevoel, rood worden, hoofdpijn, misselijkheid of duizeligheid. Opvliegers kunnen vanzelf ontstaan. Ze kunnen ook worden uitgelokt door alcohol, stress of sterk gekruid eten.
  • Slaapproblemen

    Door nachtelijke opvliegers en nachtelijk zweten. 
  • Pijn en gezondheidsklachten

    De overgang kan hoofdpijn/migraine, spierpijn, duizelingen en pijnlijke borsten veroorzaken. Ook moeheid en hartkloppingen komen voor. Sommige klachten kunnen samenhangen met bloedarmoede door hevige menstruatiebloedingen.  
  • Vaginale klachten

    Het slijmvlies in uw vagina wordt dunner en droger. Hierdoor kan vrijen onaangenaam of pijnlijk zijn. Ook vaginale schimmelinfecties, jeuk en afscheiding komen voor.
  • Blaasontstekingen en ongewild urineverlies

    Op de pagina Incontinentie leest u meer over ongewild urineverlies.
  • Een verzakte blaas, endeldarm of baarmoeder

    Dit wordt veroorzaakt door afnemende spierkracht.
  • Drogere huid en droger haar

    Hierdoor neemt ook de (over)beharing in uw gezicht en op uw lichaam toe.
  • Andere lichamelijke ongemakken

    Zoals koude handen/voeten, slaperigheid, gewichtstoename en beenkramp.

Geestelijke symptomen van de overgang

Sommige vrouwen vinden het moeilijk om de overgang in te gaan. Dit kan psychische problemen veroorzaken. Daarnaast komen onderstaande geestelijke overgangsklachten veel voor.

  • Niet lekker in uw vel zitten

    Dit kan komen door vermoeidheid, prikkelbaarheid, een lusteloos gevoel of stemmingswisselingen. 
  • Onzekerheid of angst

    Dit wordt soms veroorzaakt door schaamte over opvliegers. 
  • Slapeloosheid

    Door nachtelijk zweten, of door angst en onzekerheid. Slaapgebrek verstoort uw dagelijks functioneren.
  • Geen (of minder) zin in seks

    Bijvoorbeeld door vaginale klachten.

Oorzaken van de overgang

Meisjes krijgen bij hun geboorte miljoenen eicellen mee. In de loop van het leven raakt deze voorraad op. Als er geen eicel meer vrijkomt, gaat uw lichaam minder hormonen (oestrogeen en progesteron) aanmaken. Door de dalende hormoonspiegels krijgt u te maken met allerlei veranderingen. 

Oorzaken van vervroegde overgang

De oorzaak van een vervroegde overgang is vaak onbekend. Soms wordt een vervroegde overgang veroorzaakt door lichamelijke afwijkingen of een auto-immuunziekte. Ook het weghalen van de baarmoeder of eierstokken kan de overgang vervroegen, net als een behandeling tegen eierstok- of borstkanker. 

Overgangsklachten voorkomen

Een goede conditie kan helpen om beter door de overgang te komen. Een gezonde leefstijl draagt daaraan bij.

  • Eet gezond

    • Eet voldoende groenten, fruit, vis, noten, peulvruchten, oliën, granen en zaden. Dat bevordert uw gezondheid en conditie.
    • Eten met plantaardig oestrogeen zijn gunstig voor uw hormoonspiegel. Bijvoorbeeld peulvruchten, asperges, broccoli en groene paprika. En ook: appels, peren, granen en soja. o
    • Eten met ijzer helpen tegen bloedarmoede. Bijvoorbeeld: volkorenproducten, bladgroenten, gedroogde vruchten en vlees.
    • Alcohol, frisdrank (koolzuur) en cafeïne kunnen overgangsklachten verergeren, net als witte suiker en scherpe kruiden. 
  • Beweeg minstens een half uur per dag

    Voldoende beweging helpt tegen botontkalking, andere overgangsklachten en stress. Actieve lichaamsbeweging draagt ook bij aan een gezond gewicht.
  • Stop met roken

    Roken vervroegt de overgang.
  • Voorkom stress

    Langdurige stress kan uw hormoonbalans verstoren. Voldoende rust, slaap en beweging helpt tegen stress.
  • Bewaak uw lichaamsgewicht

    Een gezond vetpercentage bevordert een goed oestrogeengehalte. Zorg daarom voor een gezond gewicht.
  • Zorg dat u uw warmte kwijt kunt

    Draag ademende kleding, bijvoorbeeld van katoen, linnen, bamboe, wol of zijde. Gebruik een ademend dekbed, bijvoorbeeld met dons of wol. Gebruik liever meerdere dunne lagen dan één dikke.

    Overgangsklachten behandelen

    De overgang is geen ziekte, maar een natuurlijke levensfase. Bezig blijven en genieten van leuke dingen kan helpen om er goed doorheen te komen. Bij overgangsklachten kunt u zich laten begeleiden door een – speciaal opgeleide – overgangsconsulent. Kijk voor meer informatie op www.overgangsconsulente.com.  

Welke medicijnen kunt u gebruiken bij de overgang?

Bij ernstige overgangsklachten kan uw arts medicijnen voorschrijven. Vaak krijgt u dan hormonen die de tekorten in uw lichaam tegengaan. Hormonen worden meestal in tabletvorm verstrekt. Maar u kunt ook een vaginale crème met hormonen krijgen, of hormoonpleisters. Zo nodig kan uw arts medicijnen voorschrijven tegen vaginale irritatie, jeuk of afscheiding. Bij pijn tijdens seks door vaginale droogte kan een glijmiddel helpen.