Clusterhoofdpijn

Leestijd 4 minuten·832 woorden

Wat is clusterhoofdpijn?

Clusterhoofdpijn is een vrij zeldzame hoofdpijn die in clusters (perioden) voorkomt. Clusterhoofdpijn wordt ook wel ‘neuralgie van Horton’ genoemd. Clusterhoofdpijn komt meer voor bij mannen dan bij vrouwen. Bij clusterhoofdpijn krijgt u extreem heftige hoofdpijnaanvallen aan één kant, meestal rond uw oog. Veel patiënten ervaren de pijn alsof hun oog eruit wordt gedrukt. Een clusterhoofdpijnaanval ontstaat plotseling, meestal ‘s nachts. Tijdens een cluster (een periode van enkele weken of maanden) kunt u meerdere aanvallen per 24 uur krijgen. Vervolgens kunnen de aanvallen weer een tijdlang wegblijven. Clusterhoofdpijn kan periodiek voorkomen (episodische clusterhoofdpijn) of dagelijks (chronische clusterhoofdpijn). Clusterhoofdpijn kan uw leven ingrijpend ontregelen. Vaak leidt clusterhoofdpijn tot concentratieproblemen, geheugenproblemen en arbeidsongeschiktheid.
 

Symptomen van clusterhoofdpijn

Clusterhoofdpijn komt vooral voor bij mannen, voornamelijk tussen het 20ste en 50ste jaar. De pijn is zo hevig dat clusterhoofdpijn ook wel ‘suicide headache’ (zelfmoordhoofdpijn) wordt genoemd. De symptomen van clusterhoofdpijn zijn:

  • U heeft een scherpe, snijdende, borende of brandende hoofdpijn.
  • De hoofdpijn zit rond één oog of aan één zijkant van uw hoofd, eventueel uitstralend naar andere gedeelten van uw hoofd (oor, bovenkaak) of nekpijn.
  • U kunt ook last krijgen van een tranend, gezwollen of hangend oog (aan de hoofdpijnkant), verkleining van uw oogpupil, een loopneus of verstopte neus, een rood gezicht, zweet op uw voorhoofd/ gezicht, een vol gevoel in uw oren.
  • Door de intense pijn wordt u onrustig en kunt u niet meer stilzitten of stilliggen.
  • Een aanval ontstaat plotseling en kan 15 minuten tot 3 uur duren (zonder medicijnen). U kunt wel 8 aanvallen per 24 uur krijgen. Naarmate u ouder wordt, blijven de aanvallen meestal langer weg.
  • Clusterhoofdpijnaanvallen ontstaan vaak op dezelfde tijdstippen van de dag/nacht en in dezelfde perioden van het jaar.
  • Clusterhoofdpijnaanvallen komen vooral ‘s nachts voor.

Symptomen van episodische clusterhoofdpijn en chronische clusterhoofdpijn

Clusterhoofdpijn kent twee vormen.
  • Episodische clusterhoofdpijn komt voor in bepaalde perioden (clusters). Tijdens zo’n cluster heeft u hoofdpijnaanvallen; tussen de aanvallen door heeft u geen pijn. Een cluster kan weken tot maanden duren. Na afloop van een cluster kunt u een pijnvrije periode – zonder hoofdpijnaanvallen – van zelfs jaren hebben. Maar de clusterhoofdpijn kan ineens zomaar terugkomen.
  • Chronische clusterhoofdpijn veroorzaakt onophoudelijke pijn, zonder pijnvrije fasen tussendoor. Dan heeft u dus voortdurend hoofdpijn. De chronische vorm is zeer zeldzaam.

Episodische clusterhoofdpijn kan overgaan in chronische clusterhoofdpijn. Het omgekeerde kan ook. 

Oorzaken van clusterhoofdpijn

De oorzaak van clusterhoofdpijn is niet duidelijk, ondanks uitgebreid medisch onderzoek. 
  • Vermoedelijk heeft clusterhoofdpijn te maken met een afwijking in de hersenen. Clusterhoofdpijnaanvallen zouden mogelijk kunnen ontstaan door een verschil in bloeddruk in de aderen in uw hoofd, een verwijding van de bloedvaten in uw hersenen. 
  • Een mogelijke relatie met de biologische klok in de hersenen zou misschien kunnen verklaren waarom de clusterhoofdpijnaanvallen vaak op hetzelfde tijdstip van de dag en/of in dezelfde tijd van het jaar optreden. 
  • Verder wordt vermoed dat erfelijkheid een rol speelt. 

Mogelijke prikkels voor clusterhoofdpijn

Daarnaast wordt vermoed dat bepaalde prikkels een hoofdpijnaanval kunnen uitlokken tijdens een cluster, maar dit is niet wetenschappelijk bewezen. Bijvoorbeeld:
  • alcohol
  • medicijnen die uw bloedvaten verwijden, hartmedicijnen (nitraten)
  • kou
  • laag zuurstofgehalte (bijvoorbeeld hoog in de bergen)
  • lange vliegreis
  • voedingsmiddelen als smaakversterkers, zachte kazen en chocolade

Clusterhoofdpijn voorkomen

Vóór een aanval van clusterhoofdpijn kunt u eventueel voortekenen voelen, zoals:
  • prikkelend of tintelend gevoel bij uw oog, neus, slaap
  • verdoofd gevoel in uw gezicht, nekpijn
  • rood of tranend oog, verstopte neus 
  • vermoeidheid, onrust, angst of irritatie
    Als u voortekenen herkent, kunnen bepaalde medicijnen een clusterhoofdpijnaanval mogelijk voorkomen. Uw neuroloog kan u verschillende medicijnen voorschrijven, afhankelijk op uw situatie.

Het is raadzaam om prikkels als alcohol, vliegreizen, bergvakanties en kou te vermijden tijdens een cluster (een periode van hoofdpijnaanvallen).

Tip: Houd een hoofdpijndagboek bij. Hierin noteert u elke clusterhoofdpijnaanval en de omstandigheden. Zo kunt u zicht krijgen op voortekenen en prikkels die bij u mogelijk een rol spelen.

Clusterhoofdpijn behandelen

Een aanval van clusterhoofdpijn kan op twee manieren worden behandeld:

  • 100% zuurstof inademen via een slangetje in uw neus of een mond-neusmasker. Bij het merendeel van de clusterhoofdpijnpatiënten neemt de hoofdpijn dan binnen korte tijd af.
  • een injectie met sumatriptan . Dit medicijn vernauwt de bloedvaten in de hersenen. Daardoor neemt de hoofdpijn bij veel patiënten binnen korte tijd af. Helaas mag sumatriptan slechts 2 keer per 24 uur worden toegediend, terwijl u meer dan 2 clusterhoofdpijnaanvallen per etmaal kunt hebben.
    N.B. Sommige patiënten hebben baat bij sumatriptan-neusspray.
    Beide behandelingen kunnen in het ziekenhuis worden gegeven. Eventueel kunt u uzelf thuis behandelen (na instructie).

Ook zijn er speciale hoofdpijncentra die u wellicht kunnen helpen. Verder kunt u voor informatie en steun terecht bij diverse patiëntenverenigingen rel="noopener noreferrer" en fondsen, bijvoorbeeld Hoofdpijnnet of de Nederlandse Hoofdpijn Vereniging.

Welke medicijnen kunt u gebruiken bij clusterhoofdpijn?

Uw neuroloog kan u verschillende medicijnen voorschrijven om een aanval te voorkomen of om een aanval te behandelen. Sommige van deze medicijnen verbeteren de doorbloeding, andere werken in op lichaamseigen stoffen. Met vragen over uw medicijnen kunt u altijd terecht bij uw BENU Apotheek.

Let op: Medicijnen tegen clusterhoofdpijn kunnen soms ook clusterhoofdpijn veroorzaken! Dit kan gebeuren als u ze maandenlang meer dan 2 dagen per week inneemt. U kunt ook clusterhoofdpijn krijgen als bijwerking van andere medicijnen, bijvoorbeeld bloedvatverwijdende hartmedicijnen. Ga met klachten altijd naar uw BENU Apotheek.